PRAWOZNAWSTWO 3

SANKCJA – dolegliwość, jaka spotka naruszyciela normy; zastosowanie przymusu państwowego dla zapewnienia podporządkowania się adresata dyspozycji prawnej; TRZY RODZAJE SANKCJI PRAWNYCH: • egzekucyjne, • nieważności (bezskuteczności) czynności konwencjonalnej, • karna (represyjna); Jeżeli czynności konwencjonalne podjęte są naruszeniem nakazów, zakazów albo przekroczeniem granic związanych z nimi pozwoleń lub kompetencji to wówczas sankcją jest odebranie im skuteczności prawnej. NIESKUTECZNOŚĆ MOŻE PRZYBRAĆ POSTACIE: • nieważność bezwzględna – następuje z mocy prawa bez potrzeby dokonywania jakiś dalszych czynności, dotyka czynność od samego początku, co oznacza, że czynność taka nie wywołała żadnych skutków prawnych, np.: a) czynność została dokonana bez zachowania właściwej formy, b) czynność dokonana przez osobę, która nie mogła jej dokonać, np. ze względu na wiek, • nieważność względna – skutki czynności podjętej przed wydaniem takiego orzeczenia pozostają w mocy, natomiast czynność ta nie może już wywołać skutków po tym orzeczeniu, np.: unieważnienie małżeństwa przez sąd; • bezskuteczność zawieszona – prawo uzależnia związanie określonej osoby postanowieniami umowy lub innej czynności prawnej od zgody tej osoby. Do czasu udzielenia takiej zgody czynność jest ważna, ale uznawana za „kulejącą”. Nie uzyskanie zgody powoduje nieważność bezwzględną; • bezskuteczność względna – występuje osoba trzecia, np.: dłużnik czyni darowiznę swojego majątku i nie spłaca długu; • sankcja karna (represyjna) – pozbawienie naruszyciela zakazu cennych dla niego dóbr (wolności dobrego imienia, majątku, praw rodzicielskich itd.); RODZAJE NORM I PRZEPISÓW PRAWNYCH: • normy bezwzględne i względnie obowiązujące – bezwzględnie obowiązujące wyznacza jeden rodzaj powinnego zachowania (normy te nazwane są imperatywnymi). Względnie obowiązujące ustanawiają pewien sposób zachowania, ale równocześnie pozwalają adresatowi na inne zachowanie (np. zasada swobody umów); • normy semiimperatywne – dopuszczają możliwość zwiększenia uprawnień, ale nie dopuszczają możliwości ograniczenia uprawnień; • przepisy ogólne i przepisy szczególne – ogólne regulują szeroki zakres spraw, szeroki katalog adresatów, ustanawiają ogólne reguły zachowania; szczególne ustanawiają wyjątki, odrębne uregulowania, które powinny być precyzyjnie określone; • przepisy odsyłające i przepisy blankietowe: - odsyłające: * ustanawiane w celu uniknięcia kilkakrotnego powtarzania w akcie normatywnym tych samych części lub w celu uzupełnienia ich treściami zamieszczonymi w innym miejscu, * odsyłają do określonego wzoru zachowania, * odesłania mogą być wewnątrz tego samego aktu jak i do innych aktów, * odesłania mogą być do innych niż prawo systemów normatywnych, np.: do reguł moralnych, obyczajowych; - blankietowe: * nie odsyłają do innych niż prawo systemów normatywnych, np. do reguł moralnych, * nie odsyłają do żadnej reguły postępowania, * wskazują jedynie organ państwa, który takie reguły ma ustanowić; • przepisy przejściowe: - regulują sytuację tymczasową wprowadzenia nowych przepisów, - regulują określone typy zachowań na określony czas; • przepisy uchylające – określają, które z dotychczas obowiązujących przepisów zostają uchylone; • przepisy wprowadzające – zawierają postanowienia co do terminu i trybu wejścia w życie nowo ustanowionego aktu normatywnego;